Zikir
Zikir nedir, zikrin faziletleri nelerdir?
Cevap
Prof. Dr. Haydar Baş'ın eserlerine ve sohbetlerine göre zikir, kelime ve ıstılah anlamıyla anmak, hatırlamak ve unutmamak demektir12. Istılahi manada ise insanın Yaratan'ını asla unutmaması, O'nu her an hatırlaması ve O'nun kuvvetini, kudretini ile azametini tefekkür etmesidir2. Zikrullah, kulun kendini bilmesini ve Allah'ı tanımasını temin eden yegâne ibadettir3. Zikir, aynı zamanda kulun ruhunun misaktaki şeklini hatırlama yolunu açar4.
Zikrin Çeşitleri ve Kapsamı
- Zikir kavramı; Kur'an, namaz, oruç, hac, zekat ve ilim gibi anlamlara da gelmektedir15. Ancak bu ibadetler başlı başına birer zikirdir; namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek ve Kur'an okumak zikirdir42.
- Namaz ibadeti, zikrin bütün çeşitlerini kâmil manada ihtiva eden bir zikirler mecmuudur46. Namazda iftitah tekbiri, Sübhaneke, rüku ve secdedeki tesbihler, tekbirler, salatü selamlar ve namaz sonrasındaki tesbihatlar birer zikirdir47.
- Kur'an-ı Kerim en büyük zikirdir; Yerde ve gökte ne varsa canlı cansız bütün varlık âlemi kendi haliyle ve diliyle Allah'ı zikretmektedir58.
- Peygamberler hem zikir hem müzekkirdir ve Hz. Peygamber'in 24 saati esasta zikirdir59.
- Zikrin efdal ve üstünü "La ilahe illallah" (Kelime-i Tevhid), duanın efdal ve üstü "Elhamdülillah", en büyük isimle yapılan zikir ise ism-i celal yani "Allah" zikridir10119.
Zikrin Faziletleri ve Hikmetleri
- Zikir ibadetlerin özüdür, zübdesidir ve zikir olmadan ibadet sahih olmaz12. Zikreden kulun namazı, orucu, cihadı ve haccı zikretmeyeninkinden katbekat faziletli ve ecirlidir13.
- Zikrullah, kulun kalbini açan, basiretini keskin kılan, gafletten kurtaran ve insanın huzur ve mutluluğu yakalamasını sağlayan en güzel yoldur131114.
- Zikre devam eden müminlerin günahları temizlenir, kalpleri nurlanır ve melekler zikir meclislerini kuşatarak rahmet indirir131516.
- Kıyamet gününde enbiyaların dahi gıpta edeceği nurdan minberler üzerinde yer alacak kişiler, birbirini sırf Allah için seven ve Allah'ı çokça zikredenlerdir13. Zikreden bir gönül var olduğu sürece kıyamet kopmaz13.
- Miraç gecesinde Kelime-i Tevhit ile zikreden kullar için dünyadan yüz binlerce defa büyük muazzam bir şehir hazırlanmıştır ve Kelime-i Tevhid'e inanarak zikre devam edenleri cehennem ateşi yakmaz1718.
Sonuç
Prof. Dr. Haydar Baş'a göre bütün ibadetlerin temeli ve özü Allah'ı zikretmektir3. Zikir, dünyada ve ahirette cennetin ve cemalullahın anahtarıdır16.
Kaynaklar
-
1 İslam'da Zikir Kitap3. Bölüm: Zikrullah. Kelime ve ıstılah manaları bakımından zikirKaynakta geçen ifade:
Gerçek anlamda zikir yukarıda tarif ettiğimiz şekildeyken, bazı kavramlar zikrin yerine ikame edilmeye başlandı ve bu suretle zikrullah asıl manasından uzaklaştı. Zikrin, Kur'an, namaz, ilim gibi anlamlara da geldiğini daha önce de izah etmiştik.
-
2 Mektubat KitapKaynakta geçen ifade:
Istılahi anlamda zikir ise, insanın Yaratan'ını asla unutmaması, her an hatırlaması ve kuvvetini, kudretini, azametini tefekkür etmesi demektir.
-
3 Beden çuvalını yırtmak lazım Köşe yazısıYeni Mesaj · 13 Şubat 2022Kaynakta geçen ifade:
İbadetin özü de zikrullahtır. Zikrullah; kulun kendini bilmesini, Allah'ı tanımasını temin eden yegâne ibadettir. Onun için bütün ibadetlerin temeli, özü zikirdir.
-
4 Makalat Kitap1. BölümKaynakta geçen ifade:
Zikir, insana ruhunun misaktaki şeklini hatırlama yolunu açar. Şunu hemen ifade edebiliriz ki, namaz zikrin bütün çeşitlerini kamil manada ihtiva eder.
-
5 İman ve İnsan KitapKaynakta geçen ifade:
"İşte bu Kur'an'da bizim indirdiğimiz feyz kaynağı bir zikirdir. Şimdi siz mi bunu inkar etmektesiniz?", "İşte benimle beraber olanların zikri, kitabı ve işte benden önce gelenlerin zikri, kitabı.", "Şüphe yok ki o Kur'an senin için de, kavmin için de kesin bir zikirdir. Siz ondan sorumlu tutulacaksınız." Peygamberler de hem zikir hem de müzekkirdir.
-
6 İman ve İnsan KitapKaynakta geçen ifade:
İbadetler başlı başına birer zikirdir. Şunu hemen ifade edebiliriz ki, namaz, zikrin bütün çeşitlerini kamil manada ihtiva eder. Açıkça görüldüğü üzere namaz ibadeti Cenab-ı Hak Celle Celalühü'nün müminlere emir buyurduğu bir zikirler mecmuudur.
-
7 İslam ve Mevlana Kitap8. Bölüm: Vuslat Yolunda Aşk İklimleri a. Muhabbetullah ve Hz. MevlanaKaynakta geçen ifade:
Bilindiği gibi namaza iftitah tekbiriyle girilir. Namazda da şöyle diyoruz: "Ey Peygamber, selam sana! Allah'ın rahmeti ve bereketi üzerine olsun. Allah'ım, Muhammed ve aline salat kıl, merhamet et." Selam verildikten sonra okunan Allahümme entes selamı, ibaresi de zikir kelimelerinden başka bir şey değildir. Namazdan sonra 33'er defa Sübhanallah, Elhamdülillah, Allahu Ekber demenin sünnet olduğu da bütün müminler tarafından bilinmektedir.
-
8 Sünnet KitapKaynakta geçen ifade:
Bütün varlık âlemi esasen kendi haliyle, kendi diliyle Allah'a zikrediyor. Yerde ve gökte ne varsa hepsi Allah'ı zikretti. Hadid 57-1, Haşr 59-1, Saf 61-1. Bu ayet-i kerimeye göre bütün varlık, canlı cansız ne kadar varlık varsa hepsi Allah'ı zikrediyor.
-
9 Sünnet KitapKaynakta geçen ifade:
İsm-i celaldir o. Allah ismidir. Zaten zikirde Allah'la sohbet ediyorsun ama bir başka veçhesiyle de etmeyi arzu edersin. İstiğfar, salatü selam, kelime-i tevhid, ism-i celal, bunları birer tesbih okusunlar.
-
10 Makalat Kitap1. BölümKaynakta geçen ifade:
Zikrin efdal ve üstünü "La ilahe illallah", duanın efdal ve üstünü de "Elhamdülillah"tır.
-
11 Sünnet KitapKaynakta geçen ifade:
Kalbimiz ihya olsun diye, yani Allah'ı zikredelim diye orucu tutuyoruz. Kelime-i şehadetin zaten özü de, başı da, sonu da Allah'ı zikirdir. Muhterem hocam, zikrin insan benliğinde çok büyük fonksiyonları var.
-
12 Zikir ibadetlerin tohumudur Köşe yazısıYeni Mesaj · 17 Ekim 2021Kaynakta geçen ifade:
Zikir, ameller içerisinde ibadetlerin özüdür, zübdesidir. Bu büyük ibadetin özü, zübdesi, kendisi, Allah'ı zikretmek için olursa, sen, var zikrin ne olduğunu düşün! Nasıl amel, imansız sahih değilse, zikir olmadan da ibadet sahih değildir.
-
13 İslam'da Zikir Kitap14. Bölüm: Zikrullah'ın Adabı. Zikrin Has Bazı ÖzelliklerKaynakta geçen ifade:
Zikreden kulun cihadı, namazı, orucu, zikretmeyen kulun cihadı, namazı ve orucundan katbekat faziletli ve ecirlidir. Zikrullah bu manada kulun kalbini açan, basiretini keskin kılan en güzel yoldur. Nitekim kıyamet gününde enbiyaların dahi gıpta edeceği, nurdan minberlerin üzerinde bulunan, nur yüzlü insanların birbirlerini sırf Allah için seven ve Allah'ı çokça zikreden kullar olduğu hadis-i şeriflerde anlatılmaktadır.
-
14 Zikrullah en büyük ibadettir Köşe yazısıYeni Mesaj · 27 Şubat 2012Kaynakta geçen ifade:
Bu uygulama bize Hz. Peygamberin (sav) zamanındaki sünnetin de günümüzde tekrar hayata geçirildiğini gösteren güzel bir harekettir. Çünkü zikrin sevabı Allah’ın kulunu zikretmesidir. Çünkü insanın huzur ve mutluluğu ancak vücudun kontrol mekanizması olan kalbin mutmain olmasına bağlıdır.
-
15 Zikrullah en büyük ibadettir Köşe yazısıYeni Mesaj · 27 Şubat 2012Kaynakta geçen ifade:
Hadis i şerifte Resulullah (sav) şöyle buyurmaktadır: “Nerede bir cemaat toplanır ve Allah’ı zikrederlerse melaikeler onları kuşatır, etraflarında dönerler, ilahi rahmet onları kaplar ve Allah u Teala kendi katında olanlara onları anlatır.” (Müslim, Zikr, b.39; İbn-i Kesir 9, 4981) Zikir ibadetini ve Cenab- Hakk’ın katındaki yerini özetleyen bu hadise mazhar olmak en büyük şereftir.
-
16 Nefs Terbiyesi KitapKaynakta geçen ifade:
Zikir meclislerine teşrif eden melekler arşın bereketini yeryüzüne indirirler. İnsanlar zikir halkalarını çoğalttıkları nispette, cennet bahçelerini genişletmiş, dünyayı cennete çevirmiş olurlar. Dünyada ve ahirette cennetin ve cemalullahın anahtarıdır.
-
17 Onları cehennem ateşi yakmaz Köşe yazısıYeni Mesaj · 18 Ağustos 2022Kaynakta geçen ifade:
Öyle muazzam, öyle mutantan, öyle mükemmel ki, şu üzerinde yaşadığımız dünyadan yüz binlerce defa büyüktür. Eğer bir insan Kelime-i Tevhid'e inanarak zikre devam ederse, hem vallahi hem billahi, (Ben kendi adıma yemin etmiyorum Resulullah'ın beyanı bu) onu cehennemin ateşi yakmaz.
-
18 O’nu hatırlatan her şey zikirdir Köşe yazısıYeni Mesaj · 24 Ekim 2021Kaynakta geçen ifade:
O'nun hayatında görüyoruz ki; sahabe oturmuş, Cenab-ı Hakk'ı, Kur'an'ın ruhuna uyan cümlelerle, kelimelerle zikrediyor. Hangi ulu'l-azim peygamberine bunu hazırladın?" Bana cevap olarak, 'Dünya hayatında lailaheillallah zikrine devam edenlere hazırladım' dendi." Şimdi Kur'an'da bu müjde bu şekilde anlatılmıyor ama o ruh âyetlerde var.
Bu sayfa 10 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi.