Sosyal devlet
Sosyal devlet nedir ve sosyal devletin görevleri nelerdir?
Cevap
Sosyal devlet, devletin insan için var olduğunu kabul eden, vatandaşlarının geleceğini ve geçimini garanti altına alan ve onlara hizmet eden bir iradedir123. Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet tezine göre sosyal devlet olmak, devletin vatandaşlarına bir ikramı değil, varlığının bir gereği ve asli vazifesidir4. Bu anlayışta devlet, milletinden topladığından daha fazlasını hizmet olarak geri döndürerek sosyal adaleti ve adil gelir dağılımını sağlar45.
Sosyal Devlet Kavramı ve Tanımı
Sosyal devlet, anayasalarda yer alan temel bir hüküm olup, tüm iktisadi görüşlerin hayata geçirmeyi iddia ettiği ancak tam manasıyla ancak Milli Ekonomi Modeli ile işlerlik kazanabilecek bir anlayıştır4. Prof. Dr. Haydar Baş'ın tezine göre sosyal devlet, kapitalizmde olduğu gibi sermayenin belirli ellerde tekelleşmesine hizmet etmez; aksine toplumun tüm bireylerinin imkanlardan adaletli biçimde yararlanmasını hedefler6. Kapitalist sistemde dar gelirli kesimler ezilmekte, yaşlanan bireyler ise sistem için bir yük olarak görülmektedir5. Sosyal devlet anlayışında ise devlet, toplumun tamamı için vardır ve halkın rahatını temin etmekle yükümlüdür1. Anayasa Mahkemesi'nin tanımına göre de sosyal devlet; insan haklarına saygılı, ferdin huzur ve refahını teminat altına alan, işsizliği önleyici ve milli geliri adalete uygun dağıtan bir hukuk düzenidir4.
Sosyal Devletin Temel Görevleri
- Devlet, her vatandaşına iş bulmakla mükelleftir; iş bulamadığı sürece de bu eksikliği telafi etmek adına vatandaşına işsizlik maaşı vermek zorundadır4.
- Vatandaşların yaşamak için zorunlu olan "iş ve aş" ihtiyaçlarını meşru yollarla karşılamasını temin eder78.
- Kabiliyetleri dahilinde her vatandaşa eşit şartlarda eşit iş ve maaş düzenlemesi uygular78.
- Ayrım yapmaksızın tüm vatandaşlarına "vatandaşlık maaşı" verir978.
- Çocuklara "çocuk maaşı", kadınlara ise "emeklilik maaşı" bağlar10.
- Ev hanımlarını "insan işçisi" statüsüyle maaşa bağlayarak emekli eder1112.
- İşçi, memur, emekli, dul, yetim, öğrenci, esnaf ve nakliyeci gibi tüm kesimlerin cebine para koyarak tüketim kabiliyetlerini artırır ve pazarı canlandırır113.
- Sermayenin stoklanmasını önlemek amacıyla, projesi ve kabiliyeti olan herkese "0" faizli ve teminatsız kredi imkanı sunarak onların işveren olabilmelerinin önünü açar69141315.
- Belirli bir gelirin altında kalan dar gelirli gruplardan vergi almaz916.
- Üreticilere devlet eliyle pazar garantisi sunar ve yatırımlar için sıfır faizli finansman sağlar13.
- Tarım kesimini can damarı olarak görür; tarımsal üretimi desteklemek için devlet eliyle takviye ve finansman sağlar, gerekirse yüksek fiyata aldığı ürünü halka ucuza satarak tarımı diri tutar1710.
- Senyoraj gelirlerini devreye koyarak ve sosyal devlet projelerini uygulayarak vatandaşların bankalara olan borç sarmalından kurtulmasını sağlar162.
- Her vatandaşın insan onuruna yakışır bir şekilde tedavi imkanlarından yararlanmasını sağlayacak sağlık güvencesini sunar3.
- Bu sağlık sistemi hem koruyucu tedbirleri hem de tedavi yöntemlerini kapsar3.
- İhtiyaç sahibi her öğrenciye burs sağlar11.
- Gençlerin yükseköğrenim masraflarını karşılar ve üniversiteye sınavsız giriş imkanı tanır1510.
- Eğitim müfredatında milli kültürü, tarihi ve medeniyet değerlerini genç nesillere aktaracak düzenlemeler yapar11.
- Büyük bütçeli milli filmleri finanse ederek nesillerin kendi kültürlerini görsel olarak öğrenmesini sağlar9.
- Çok sesliliği ve demokrasiyi güçlendirmek amacıyla yerel yazılı ve görsel medyayı maddi olarak destekler; uydu kiralarını ve kağıt giderlerini sübvanse eder9.
- Bireylere din eğitimi verilmesini ve ibadethanelerin yapılmasını sağlayarak din istismarını önler ve devlet-millet kaynaşmasına katkı sunar9.
- Gençleri zararlı alışkanlıklardan korumak için sportif faaliyetleri tabana yayar, mahalle-köy spor kulüplerini destekler ve çocuklar için oyun kompleksleri inşa eder9.
- Doğu ve Güneydoğu gibi mahrumiyet bölgelerinde terörün önlenmesi ve asayişin sağlanması için öncelikle ekonomik kucaklaşmayı yani vatandaşlık maaşını başlatır7814.
- Büyük firmaların bu bölgelere yatırım yapmasını ve sermaye aktarmasını teşvik eder78.
- Bölgede rüzgar ve güneş enerjisi santralleri kurarak vatandaşlar için kalıcı geçim kaynakları oluşturur14.
- Aile kurumunu güçlendirir; nesillerin yetiştirilmesinde en önemli rolü üstlenen anneleri destekler11.
- Askerlik ocağını, bireylerin tek millet olma şuurunu kazandığı bir eğitim ocağı olarak korur ve "vicdani ret" gibi uygulamalara karşı çıkar11.
- Medya üzerinden milli kimliğin zarar görmesini engeller, sömürüden uzak bir bağımsızlığı ve sivil-asker beraberliğini temin eder181011.
Kaynaklar
-
1 Haftanın Sohbeti - Sosyal Devlet ve Dünya Ekonomisi Sohbet23 Ağustos 2004Kaynakta geçen ifade:
Siz, tüketebilmeniz için pazara gittiğinizde işçisiniz, cebinizde para olması lazım ki ihtiyacınız olan yiyecekti, yiyecekti, neyse bütün eşyaları alma imkan ve fırsatına sahip olasınız. Toplumun tamamı için olması lazım, sosyal devlette toplumun tamamı için olması lazımdır. Devlet, halkına hizmet getiren iradedir.
-
2 Koridor Programı Türkiye Ekonomisi ve Milli Ekonomi Modeli Sohbet13 Mart 2005Kaynakta geçen ifade:
Yani bağımsızlığını Türkiye, Avaz avaz bağırabilmesi için bu borç sarmalından kurtulacağız, bu faiz içinden kurtulacağız, gelirini milletin emrine amade kılacağız. Vatandaşının geleceğini garanti altına alan devlet demektir. Vatandaşına hizmet eden devlettir.
-
3 Yeşil Kart Köşe yazısıYeni Mesaj · 6 Ocak 2012Kaynakta geçen ifade:
Buna göre, her vatandaşın tedavi imkânlarından insan onuruna yakışır bir şekilde istifade etmesini temin edecek sağlık güvencesi, hem vatandaşların en doğal hakkı, hem de devletin vatandaşına karşı görevidir. Milli Devlet tezimizde sağlık sistemi, “hem koruma tedbirlerini, hem de kontrol ve tedavi yöntemlerini” kapsamaktadır.
-
4 Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet Kitap2. KısımKaynakta geçen ifade:
Anayasa Mahkemesi'nin 27 Eylül 1967 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan sosyal devlet tanımı şöyledir: İnsan hak ve hürriyetlerine saygı gösteren, ferdin huzur ve refahını gerçekleştiren ve teminat altına alan, kişiyle toplum arasında denge kuran, emek ve sermaye ilişkilerini dengeli olarak düzenleyen, özel teşebbüsün güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayan, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için sosyal, iktisadi…
-
5 Sosyal devlet ancak MEM ile hayat bulabilir Köşe yazısıYeni Mesaj · 1 Ekim 2013Kaynakta geçen ifade:
Bu çöküşün yıkıcı etkilerinin en fazla görüldüğü saha elbette ki dar gelirli kesim olacaktır.AB'nin kurucu ülkelerinden Hollanda'nın yeni kralı tahta çıktığı sırada yaptığı TV konuşmasında, Hollanda'nın "sosyal devlet "dönemini kapattığını ifade etti.Bu ifade, diğer AB ülkeleri için de geçerlidir.ABD'de ise, Obama'nın kongreden geçirmeye çalıştığı sağlık reformu için ayrılan bütçe geri çekildi.
-
6 Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet Kitap2. Kısım · 3. Bölüm: İnsan ve Devlet 1. Tarih Boyunca Devlet AnlayışlarıKaynakta geçen ifade:
Oysa devletin fonksiyonu, sermayenin belli ellerde birikiminin önünü açmak değil, toplumun bütün birey ve sınıflarının mevcut imkanlardan adaletli bir biçimde yararlanmasını sağlamaktır. Sosyal devlet projemizde ise bunun tam tersi olarak en alt kademedeki bir işçinin dahi çalışkanlığı ve kabiliyeti nispetinde bir işveren olması mümkündür. Çünkü para faiz yoluyla stoklanmayacak, piyasalarda dolaşacak, herkese proje mukabili kredi imkanı tanınacaktır.
-
7 Sosyal devlet olmak zorundayız Köşe yazısıYeni Mesaj · 3 Ocak 2012 · Prof. Dr. Haydar Baş'ın gazetemizde yayımlanan 03-01-2012 tarihli yazısıdırKaynakta geçen ifade:
Sosyal devlet olmanın en temel vasfı da yaşamak için bir zorunluluk olan bu ihtiyacın meşru yollarla karşılanmasını temin etmektir. Ayrıca, kabiliyetleri dahilinde her vatandaşa eşit şartlarda eşit iş ve maaş düzenlemesi de uygulanmalıdır. Ancak Doğu ve Güneydoğu bölgelerimizde yıllardır süre gelen terörün de etkisi ile yeni yatırımlar yok denecek kadar azdır.
-
8 Sosyal devlet olmak zorundayız Köşe yazısıYeni Mesaj · 3 Ocak 2012Kaynakta geçen ifade:
Vatandaşlarımız, devlet iş imkanı sağlamadığı için kanunsuz yollarda dahil olmak üzere kendi çarelerini üretmek zorunda kalmıştır. Sosyal devlet olmanın en temel vasfı da yaşamak için bir zorunluluk olan bu ihtiyacın meşru yollarla karşılanmasını temin etmektir. Ayrıca, kabiliyetleri dahilinde her vatandaşa eşit şartlarda eşit iş ve maaş düzenlemesi de uygulanmalıdır.
-
9 Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet Kitap2. KısımKaynakta geçen ifade:
Sosyal devlet, büyük bütçeler gerektirdiği için yapılamayan filmlerin bütçelerini finanse ederek, milletin kendi değerlerini nesillere görsel olarak anlatmasına imkan tanıyacaktır. Yabancı filmlerle o milletlerin kültür bombardımanı altında kalan nesillerin, kendi kültürlerinin değerlerini görsel olarak sinema mantığı içerisinde öğrenmesi sağlanacaktır. Mahalle-köy spor kulüplerinin devlet bütçesi tarafından desteklenmesi, çocuklar için geniş oyun ve eğlence komplekslerinin yapılması, sosyal devletin hizmetleri arasında yer almaktadır.
-
10 Kıbrıs Türk’ün Vatanıdır Mitingi Sohbet5 Haziran 2024Kaynakta geçen ifade:
Yapılması gereken; devlete, millete, milli bütünlüğe, milli ve manevi değerlere, askere, polise, sivile, köylüye, kentliye, herkese topyekun sahip çıkmaktır. Devlet ve millet, sivil-asker beraberliğini temin edip bir bilek, bir yürek olunacaktır. Okumak isteyen gençliğimize her türlü imkan temin edilerek üniversiteye sınavsız alınacaktır.
-
11 Milli Devlet’te gençlik ve eğitim -3- Köşe yazısıYeni Mesaj · 7 Mayıs 2026 · A– Eğitim ve öğretim kurumlarıKaynakta geçen ifade:
Eğitim anlayışımızda milli kültürü, milli tarihi, medeniyetimizi genç nesillere aktaracak düzenlemelerin yanında, Sosyal Devlet projelerimizle gençlere sağlanacak okuma kolaylığı, Milli Devletin gençlerinin yetişmesinin temellerini atacaktır. Milli Devlet, "insan işçisi" statüsüyle bütün ev hanımlarını maaşa bağlamakta ve emekli etmektedir.
-
12 Diyalog Özel Program - Siyasi Gündem ve Ekonomi Sohbet25 Nisan 2015Kaynakta geçen ifade:
Emekliler yaptıklarının cezasını çekiyor. Bak emekliler en az asgari ücretten maaş alacak. Hanımlar 1500 Türk lirası maaş alacak.
-
13 İşsizlik meselesi Milli Devlet – Sosyal Devlet anlayışı ile çözülür Köşe yazısıYeni Mesaj · 7 Ağustos 2012Kaynakta geçen ifade:
Milli Devlet - Sosyal Devlet yatırım için gerekli finansmanı, sıfır faizle vatandaşına sağlar. Ev kadınının, emeklinin, dul ve yetimin, öğrencinin, nakliyecinin, esnafın cebine para koyuyoruz. Pazarın canlanması ve üretilenin tüketilebilmesi için tüketen kesimin cebine para konması şarttır.
-
14 Sosyal devlet olmak zorundayız Köşe yazısıYeni Mesaj · 3 Ocak 2012 · Prof. Dr. Haydar Baş'ın gazetemizde yayımlanan 03-01-2012 tarihli yazısıdırKaynakta geçen ifade:
Sosyal devlet tezimizde devletin vatandaşa sağladığı bir imkan da proje mukabili "0" faizli krediler ile onları iş sahibi, işinin patronu yapmaktır. Sosyal devlet doğu ve güneydoğu da devreye girmeden bölgede asayişin, huzurun ve esenliğin temini imkansızdır. Buna mukabil bitmek tükenmek bilmeyen güneş enerjisi tam devreye konup, Doğulu ve Güneydoğulu vatandaşlarımıza geçim merkezi haline getirilebilir.
-
15 İşçi haklarını verecek olan Milli Ekonomi Modeli’dir Köşe yazısıYeni Mesaj · 1 Mayıs 2012Kaynakta geçen ifade:
Milli Devlet - Sosyal Devlet anlayışımıza göre işçi kesimi bir yandan ekonomik olarak piyasalarda üretimi sağlayan emek gücüdür; diğer yandan da piyasaların dengesini teminde etkili bir tüketicidir. İsteyen ve projesi olan herkese teminatsız ve sıfır faizli kredi imkânı ve bireylerin eğitim hayatları boyunca masraflarının milli devlet tarafından karşılanması projelerimiz ile her birey eğer kabiliyeti ve projesi varsa işveren olabilecektir.
-
16 Bankalara borçlu yaşıyoruz Köşe yazısıYeni Mesaj · 15 Kasım 2012Kaynakta geçen ifade:
Sosyal devlet anlayışı, fertler arasındaki servet ve gelir uçurumunu da kapatmaya yardımcıdır. Geliri 100 bin TL’nin altında olanlardan vergi alınmaması da, sosyal devlet anlayışı ile beraber uygulandığında dar gelirli kesim iki açıdan desteklenmiş olacaktır. Milli Ekonomi Modeli’nde yer alan senyorajın devreye koyulması kuralı ve sosyal devlet projeleri hayata geçirilmeden milletin bankalara olan borcunun bitmesine imkân yoktur.
-
17 Haftanın Sohbeti - Türk Milletinin Birliği ve Devletin Rolü Sohbet5 Mart 2007Kaynakta geçen ifade:
Tarım kesimi milletin can damarıdır. Onu devlet takviye ile finanse edecek. Yani tarım senin can damarındır, hayat kaynağındır.
-
18 Globalizmin karşısında Milli Devlet Köşe yazısıYeni Mesaj · 6 Mart 2012Kaynakta geçen ifade:
Bu manada “Sosyal Devlet - Milli Devlet” tezi, sömürüden uzak bir bağımsızlığın, demokrasinin, devletin ve milletin bir ve beraber yaşayabilmesinin, tüm dünyaya açık olmasına rağmen hiçbir dış güce ihtiyaç duymadan kalkınabilmenin adıdır.
Bu sayfa 10 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi.