Milli Ekonomi Modeli
Milli Ekonomi Modeli nedir ve temel ilkeleri nelerdir?
Cevap
Prof. Dr. Haydar Baş'ın geliştirdiği Milli Ekonomi Modeli (MEM), insanın sınırlı ihtiyaçlarının sınırsız kaynaklardan karşılanması ilmi; ülkelerin gerektiğinde her türlü mal ve hizmeti üretebilme gücüne sahip olması; iç ve dış harcamalarını borçlanmadan temin edebilmesinin adı ve formülüdür1. Model, kapitalizm ve sosyalizmin yanında iktisat literatürüne üçüncü büyük ekonomi tezi olarak girmiştir2.
Milli Ekonomi Modeli'nin Tanımı ve Temel Felsefesi
- Milli Ekonomi Modeli, ekonominin sadece bir meselesine odaklanmak yerine bütününü kucaklayan, hayallerden değil var olan gerçeklerden yola çıkan bir sistemdir1.
- Model, insanın fıtratından yola çıkarak ona uygun bir tanım yapmıştır; kapitalizmin aksine kaynakların sınırlı, insan ihtiyaçlarının ise sınırsız olduğu iddiasını reddederek, aksine sınırsız olanın kaynaklar, sınırlı olanın ise insanın ihtiyaçları olduğunu kanıtlamıştır13.
- Prof. Dr. Cahit Babuna, MEM'de sömürü, faiz ve insanı istismar eden unsurların olmadığını, modelin insan merkezli olduğunu belirtmektedir4.
- Prof. Dr. Ferit Hakan Baykal, modelin Türk kültürünün kağıda geçirilmesi olduğunu ifade etmektedir4.
- Modelde para sadece değişim ve değer saklama aracı olmayıp, emeği ve üretimi tahrik eden ve tüketimi devreye koyan bir unsur olarak tanımlanmıştır45.
Gelir Dağılımı, Sosyal Devlet Projeleri ve İstihdam
- Milli Ekonomi Modeli; sürekli büyümeyi temin etmesi, işsizliği önlemesi ve adil gelir dağılımını sağlaması özellikleri ile diğer sistemlerden ayrılır6.
- Devlet, vatandaşlarının gıda, barınma, eğitim, sağlık ve güvenlik gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür ve bu haklar doğumla kazanılır67.
- Model kapsamında her vatandaşa 1000 TL vatandaşlık maaşı verilmesi, ev hanımlarının emekli edilmesi, doğum yapan annelere doğum yardımı ve ikramiyesi verilmesi, çocuk maaşı, işsizlere ve kimsesizlere maaş bağlanması projeleri yer alır6897.
- Öğrencilere karşılıksız burs verilmesi, lise mezunlarının sınavsız üniversiteye alınması, üniversite harçlarının kaldırılması gibi eğitim destekleri sunulur897.
- Gençlerin uzun vadeli faizsiz kredilerle evlendirilmesi, evi olmayana uzun vadeli faizsiz kredilerle ev yapılması ve esnaf, KOBİ, çiftçi ile sanayiciye proje mukabili faizsiz uzun vadeli krediler verilmesi öngörülür897.
- Emeklilerin maaşlarından kesintilerin kaldırılması, şehit yakınları, dul, yetim ve engellilere sahip çıkılması modelin sosyal devlet anlayışının gereğidir89.
Devletin Gelir Kaynakları ve Finansman
- Milli Ekonomi Modeli'nde devletin gelir kaynaklarının başında, yeraltı kaynaklarının yüzde 51 hissesi devlete ait olmak üzere devlet-millet ortaklığı ile işletilmesi gelir10.
- İkinci temel gelir kaynağı, Merkez Bankası'nın GSMH'nın belli bir oranında para basması yani senyoraj hakkının devreye konulmasıdır101112.
- Üçüncü gelir kaynağı ise vergilerdir; ancak model gereği geliri belli bir miktarın (100 bin TL veya belirli bir alt sınırın) altında olan kesimden vergi alınmaz81013.
- Dış ticarette ülkelerin ulusal para birimlerini kullanmaları kuralı benimsenmiştir; böylece ihracatta yerli para talep edilerek kaynakların dışa aktarılması önlenir14.
Sonuç
Prof. Dr. Haydar Baş'ın hazırladığı Milli Ekonomi Modeli, tüketim eksenli olması, tam istihdamı sağlaması, faizi sistemden çıkarması ve adil paylaşımı getirmesi nedeniyle uluslararası alanda kongrelere konu olmuş ve birçok ülke tarafından kısmen veya tamamen uygulanmaya başlanmıştır2141516.
Kaynaklar
-
1 Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet Kitap1. Kısım · GirişKaynakta geçen ifade:
Milli Ekonomi Modeli, insanın sınırlı ihtiyaçlarının sınırsız kaynaklardan karşılanması ilmi ve ülkelerin gerektiğinde her türlü mal ve hizmeti üretebilme gücüne sahip olması, iç ve dış harcamalarını borçlanmadan temin edebilmesinin adı ve formülüdür. Hedefleri, dayanakları ve işleyiş mekanizmalarıyla başlı başına bir sistem olan Milli Ekonomi Modeli, hayallerden değil, var olan gerçeklerden yola çıkarak bunlara uygun bir modeli hayata geçirmeyi amaçlamıştır.
-
2 Milli Ekonomi Modeli Köşe yazısıYeni Mesaj · 12 Nisan 2012Kaynakta geçen ifade:
Biz, Milli Ekonomi Modeli’ni ilki İstanbul’da olmak üzere, Azerbaycan’da, Almanya’da ve üç kez de Bursa’da gerçekleştirilen 6 uluslararası kongre ile dünyaya tanıttık. MEM’in kongrelere katılan bilim adamlarının tümü tarafından kabul görmesinin nedeni sürekli büyümeyi temin eden, adil bir gelir dağılımı getiren ve işsizliği önleyen tek tez olmasıdır. Tezimiz, kapitalizm ve sosyalizmin yanında üçüncü büyük ekonomi tezi olarak iktisat literatürüne geçmiştir.
-
3 Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet Kitap1. Kısım · GirişKaynakta geçen ifade:
O yüzden Milli Ekonomi Modeli insandan ve insana ait özelliklerden yola çıkarak geliştirilmiştir. 1. Milli Ekonomi Modeli'nde Kaynak İktisatçılar, insanların ihtiyaçlarını sınırsız, fakat bu ihtiyaçlara cevap verecek olan mal ve hizmet miktarını sınırlı olarak tarif etmişlerdir. Şu ana kadar iktisat ilmi de bu sınırlı kaynaklardan yola çıkarak, sınırsız ihtiyaçları karşılama ilmi olarak tarif edilmiştir.
-
4 Milli Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet Milli Devlet Kitap1. Kısım · 8. Bölüm: Milli Ekonomi Modeli'nin Kaynaklarına Türkiye Örneğinde Genel Bir Bakış. 1Kaynakta geçen ifade:
Milli ekonomide sömürü yoktur, faiz yoktur, insanı istismar eden unsurlar yoktur. Model, Türk kültürünün kağıda geçirilmesidir. MEM'de para sadece bir değişim ve değer saklama aracı olarak görülmemiştir.
-
5 Milli Ekonomi Modeli’ndeki yeni para tarifi Köşe yazısıYeni Mesaj · 13 Şubat 2012Kaynakta geçen ifade:
Para, emeği tahrik ederek mal ve hizmet üretimini sağlayan bir araçtır. Tüketimi devreye koyacak bir tahrik unsurudur. Milli Ekonomi Modeli'nin sosyal devlet projeleri ile para tüketen kesimin eline verilerek tüketimin devreye girmesi sağlanmaktadır.
-
6 Adil gelir dağılımı Köşe yazısıYeni Mesaj · 7 Mart 2012Kaynakta geçen ifade:
Bunlar, sürekli büyümeyi temin etmesi, işsizliği önlemesi ve adil bir gelir dağılımını sağlamasıdır. Milli Ekonomi Modeli’nde devlet vatandaşlarının gıda, barınma, eğitim, sağlık gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Vatandaşlık maaşı, ev hanımlarının emekli edilmesi, doğum ikramiyesi, işsizlerin ve kimsesizlerin maaşa bağlanması, öğrencilere burs verilmesi gibi projeler gelir dağılımının adil olmasına katkı sağlar.
-
7 Türkiye'nin ve dünyanın kurtuluş modeli MEM'dir Köşe yazısıYeni Mesaj · 23 Aralık 2011Kaynakta geçen ifade:
Mili Ekonomi Modeli'nde devlet, vatandaşlarının, gıda, barınma, eğitim, sağlık, güvenlik gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür. Ev hanımını emekli etmek, yeni doğan her çocuğa, işsizlere ve kimsesizlere maaş vermek, öğrencilere karşılıksız burs vermek gibi insanlara doğrudan gelir desteğinin sağlanması, tüketim kabiliyeti olmayan kesimlere ihtiyaçlarını karşılama fırsatı verecektir.
-
8 Yüzler Bağımsız Türkiye Partisi’nin iktidarında gülecek Köşe yazısıYeni Mesaj · 1 Haziran 2012Kaynakta geçen ifade:
Her Türk vatandaşına 1000 TL Vatandaşlık Maaşı verilmesi, ev hanımlarının işçi statüsünde emekli edilmesi, doğum yapan annelere doğum yardımı, emeklilerin maaşlarından vergi ve kesintilerin kaldırılması, şehit yakınları, dul ve yetimlere, engellilere sahip çıkılması, kimsesiz yaşlıların maaşa bağlanması, üniversite harçlarının kaldırılması, geliri 100 bin TL’nin altında olan kesimden vergi alınmaması, çiftçiden vergi ve kesintilerin kaldırılması, kobilere ve esnaf kesimine uzun vadeli…
-
9 Sosyal devlet uygulamaları arttıkça mutluluk artar Köşe yazısıYeni Mesaj · 23 Mart 2018Kaynakta geçen ifade:
Doğum yapan her anneye ikramiye sunar, çocuk maaşı verir, gençleri uzun vadeli faizsiz krediler ile evlendirir. KOBİ'lere, sanayiciye, küçük esnafa proje mukabili faizsiz kredilerle iş ve yatırım imkânı sunar. Şehit yakınlarına, dul ve yetimlere sahip çıkar, emeklilerin maaş kesintilerini kaldırarak onların yüzünü güldürür.
-
10 Milletimiz kendini mahkûm etti Köşe yazısıYeni Mesaj · 30 Aralık 2011Kaynakta geçen ifade:
Var olan ekonomi modelleri insanların kabiliyetlerini devreye koymak yerine, onları devre dışı bıraktığı için, sınırsız kaynaklara rağmen insanlığın büyük bir kesimi yokluk içindedir.Milli Ekonomi Modeli'nde devletin gelir kaynaklarının başında ülkede sahip olunan yeraltı kaynaklarının yüzde 51 hissesi devlete ait olmak üzere devlet-millet ortaklığı ile işletilmesi gelmektedir.
-
11 İşsizliğin halli Milli Ekonomi Modeli’ndedir Köşe yazısıYeni Mesaj · 26 Ocak 2012Kaynakta geçen ifade:
Yani Merkez Bankası, IMF ve Dünya Bankası talimatları ile bağımsızlaştırılmış bir kurum değil, milletin emeği ve üretiminin karşılığını bulacağı milli paranın basılacağı, senyorajın devreye konulacağı bir merkez bankası olmalıdır. İşsizlik sadece, Milli Ekonomi Modeli’nin özelliği olan adil bir gelir dağılımı ve sürekli büyümenin temini ile halledilebilir.
-
12 Milli Ekonomi Modeli uygulanmadan Türkiye kurtulamaz Köşe yazısıYeni Mesaj · 16 Mart 2018Kaynakta geçen ifade:
Bunların devreye konulması ile sabit akarlar elde edilebilir. Bunun yerine dışarıdan faizle alınan borç para ile Merkez Bankamız yükümlülüğünü yerine getirmeye çalışmaktadır. Milli Ekonomi Modeli'nde devletin en önemli kaynağı; gayrı safi milli hâsılanın belli bir oranında para basmak, yani senyorajı devreye koymaktır.
-
13 Milli Ekonomi Modeli’nde devletin gelir kalemleri Köşe yazısıYeni Mesaj · 19 Aralık 2012Kaynakta geçen ifade:
Bunun ülkemiz şartlarında yılda 16 kez el değiştirdiğini düşünürsek, bu meblağda bir para vergi olarak alınmadığı takdirde ortaya çıkacak artı tüketim miktarı 128 bin TL olacaktır. Yani dar gelirliden alınmayan vergi devletin topladığı vergi miktarını azaltmayacaktır Geliri belli bir meblağın altındaki kesim sadece vergi muafiyeti ile değil, sosyal devlet projeleri ile de destekleyeceğiz.
-
14 Arjantin de MEM diyor Köşe yazısıYeni Mesaj · 23 Eylül 2014Kaynakta geçen ifade:
Tüketim eksenli ilk ve tek ekonomi tezi olan Milli Ekonomi Modeli (MEM), sürekli büyümeyi temin etmesi, tam istihdam seviyesini yakalaması ve gerçek manada adil paylaşımı sağlaması ile uygulana gelen sistemlerden farklıdır.
-
15 Milli Ekonomi Modeli'ni dünya uyguluyor Köşe yazısıYeni Mesaj · 10 Ekim 2013Kaynakta geçen ifade:
Dünya genelinde iflas eden ekonomilere karşı tek çare, adil gelir dağılımını temin eden, tam istihdamı ve sürekli büyümenin devamını sağlayan Milli Ekonomi Modeli'dir (MEM). Gelirin adil paylaşımını da tüketiciyi destekleyerek sağlamış olacaktır. Tüketime dayalı tek ekonomi tezi olan Milli Ekonomi Modeli, getirdiği Sosyal Devlet projeleri ile az gelirli kesimi güçlendirmektedir.
-
16 Milli Ekonomi Modeli’ni anlatmak için Rusya’dayız… Köşe yazısıYeni Mesaj · 22 Şubat 2013Kaynakta geçen ifade:
Milli Ekonomi Modeli, isimli ekonomi tezimiz, 7 uluslararası kongre ile dünya iktisatçılarına sunulmuş ve kapitalizm ve sosyalizmin halledemediği meselelere getirdiği çözümler ile iktisat literatüründe üçüncü büyük ekonomi tezi olarak yerini almıştır. 120’yi aşkın ülke tarafından kuralları kısmen uygulanmaya başlanan Milli Ekonomi Modeli (MEM) görünen o ki, kapitalizmi tarihe gömmektedir.
Bu sayfa 10 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi.