İman
İman nedir ve imanın insan hayatına etkisi nasıldır?
Cevap
Prof. Dr. Haydar Baş'a göre iman, dinimizde amentünün şartları olarak belirlenen esasları kabul etmektir1. İmanın özü ve hakikati görülmeyeni kabul etmektir12. İman, insanı insan eden en önemli cevher, öz, sıfat ve mahiyettir34. İman aynı zamanda bir ilim dalıdır12. İman ettim demek kulun mücerret bir iddiasıdır, esas olan bu kabulün amele ve aksiyona dönüşmesidir13.
İmanın Tanımı ve Esasları
- Prof. Dr. Haydar Baş, ilk kabul edilen esasın Cenab-ı Vacibü'l-Vücud Hazretlerinin zatı olduğunu belirtir13. İnsan Allah'ı kabul edişle kulluk kapısını açar ve O'na karşı mükellefiyet şuuru kazanır13.
- İman; Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kaderin hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna iman etmek gibi altı esastan ibarettir56.
- Ehl-i Beyt imamlarından İmam Cafer-i Sadık'a göre iman; Allah'tan başka ilah olmadığına, Hz. Muhammed'in O'nun resulü olduğuna şahitlik etmek, Allah katından getirdiklerini ikrar ve tasdik ederek kalpte kökleşen inançtır5. Hz. Resulullah'tan nakledilen bir hadiste de iman kalpte tanımak, dille ikrar etmek ve uzuvlarla amel etmek olarak açıklanmıştır7.
- İman sahih olmak için şirkten, hurafelerden ve nifak unsurlarından arınmış olmalıdır8.
- Sünni ve Şii akaidine göre iman dil ile söylemek ve organlarla işlemektir; imanın halleri, dereceleri vardır ve iman artıp eksilir5.
İmanın İnsan Hayatına ve Disiplinine Etkisi
- İman, insanın hayatını ciddi manada disipline sokar ve kontrollü, murakabeli bir yaşam sağlar910.
- İman eden insan güzelliğe, iyiliğe ve hayra koşar; Allah'ı memnun etmek ister910.
- Kabul edilen inançlar insan hayatına fiil, düşünce ve duygu olarak yansır ve hayat inançla amel bütünlüğü haline gelir34.
- İman eden insanın hayatında bedii zevk, ruhaniyet, maneviyat, huşu, huzur, mutluluk, aşk, sevgi ve muhabbet bulunur11.
- İnancın aksiyon haline gelmiş tarzı; kişinin kanaat, sabır, şükür ve zikir ehli olması, Allah'ı zikretmesi, şükretmesi, hamdetmesi, insanların arasını bulması ve insanlarla iyi geçinmesidir910.
İbadet ve Amelin Rolü
- İman ve ibadet etle kemik gibidir; iman işin özü, ibadet ise onun sıfatı, rengi, kokusu ve kal'asıdır12.
- İbadet, imanın ispatıdır1314. İnanıyorum demek bir iddiadır ve bu iddia namaz, oruç, zekat, hac gibi ibadetlerle ispat edilir151314.
- İbadet eden insan ile etmeyen insan ve toplumlar arasında farklar vardır; ibadetler insanın hayatına tesir eder, yanlış yapmayı ve haram işlemeyi engeller1216.
- Ahlaktaki zafiyet zamanla ibadetteki, ibadetteki zafiyet ise imandaki zafiyete yol açar; iyi ahlak ve nefs terbiyesi iman ile ibadetin temel dinamiğidir17.
İman Açısından İnsan Sınıfları ve Takva
- Kur'an-ı Kerim'e göre insanlar iman noktası nazarından üç sınıfa ayrılır: İman eden müslüman, kabul etmeyip inkâr eden kâfir ve iman etmediği halde etmiş gibi görünen münafık418.
- İmanın en büyük alameti kulun kalbinde taşıdığı Allah korkusu ve sevgisidir; haram bir şeye yaklaşıldığında duyulan pişmanlık ve irkilme iman derecesini gösterir1819.
- İman eden insan gayba, öldükten sonraki hayata ve ahirete inanır152019. Ahirete iman toplum hayatının teminatıdır ve insana yürüdüğü toprak üzerinde bir karıncayı bile incitmeme hassasiyeti kazandırır212223.
Sonuç
Prof. Dr. Haydar Baş'ın aktardığına göre, iman insanın hayatını disipline eden, vicdanını hayata geçiren ve amelle bütünleştiğinde insanı en şerefli konuma taşıyan en önemli cevherdir349. İmanın korunması ve diri kalması, ibadetlerin eksiksiz yerine getirilmesi, ahiret bilincinin taşınması ve inancın aksiyona dönüştürülmesiyle mümkündür31215.
Geçen ayetler
-
2:3
ٱلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِٱلْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَمِمَّا رَزَقْنَـٰهُمْ يُنفِقُونَ
Onlar, gaybe inanırlar, namazı kılarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan yerli yerince sarfederler.
-
6:102
ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ خَـٰلِقُ كُلِّ شَىْءٍ فَٱعْبُدُوهُ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ وَكِيلٌ
İşte Rabbiniz, Allah budur. O'ndan başka tanrı yoktur, her şeyin yaratanıdır. Öyleyse O'na kulluk edin; O her şeye de vekildir.
-
4:87
ٱللَّهُ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۗ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ ٱللَّهِ حَدِيثًا
Allah'tan başka tanrı yoktur, geleceğinde şüphe olmayan kıyamet günü, sizi mutlaka toplayacaktır. Allah'tan daha doğru sözlü kim olabilir?
-
2:7
خَتَمَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰٓ أَبْصَـٰرِهِمْ غِشَـٰوَةٌ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
Allah onların kalblerini ve kulaklarını mühürlemiştir, gözlerinde de perde vardır ve büyük azab onlar içindir.
-
95:5
ثُمَّ رَدَدْنَـٰهُ أَسْفَلَ سَـٰفِلِينَ
Sonra onu aşağıların en aşağısı kıldık.
Kaynaklar
-
1 Hikmetin Sırları KitapKaynakta geçen ifade:
İmanın özü ve hakikati görülmeyeni kabul etmektir. İman ettim demek kulun bir iddiasıdır. İnsan Allah'ı kabul edişle kulluk kapısını açıyor.
-
2 İnsanı insan yapan cevher Köşe yazısıYeni Mesaj · 7 Şubat 2022 · İmanda takva derecesinin önemiKaynakta geçen ifade:
Ama imanın özü ve hakikati görülmeyeni kabul etmektir. İman aynı zamanda bir ilim dalıdır. İman ettiğin ne kadar şey varsa bunu kabul ettiğin ve o yönde gayret sarf ettiğin (buna amel denir) zaman, bu sefer inandıkların senin gönül dünyanda, kalp dünyanda, bilgi halinde sana öğretilir.
-
3 İnsanı insan yapan cevher Köşe yazısıYeni Mesaj · 7 Şubat 2022Kaynakta geçen ifade:
Onun için Kur'an-ı Kerim'in birçok ayetinde, Cenab-ı Hak, 'Ey iman edenler!" diye "iman" kelimesi üzerinde çok durmuştur. Mükellefiyet imandan sonra gelir. İmanın hayatımızdaki fonksiyonu imanla birlikte başlar. Kabul ettiklerimiz, hayatımızda, fiil, düşünce, duygu olarak bize yansır; böylece hayat, inançla amel bütünlüğü haline gelmiş olur. Yani inanç, düşünce ile filler bir bütün haline gelmiş olur. Siz, inandığınız şey ile beraber varsınız.…
-
4 Hikmetin Sırları KitapKaynakta geçen ifade:
Cenab-ı Hak Kur'an-ı Kerim'de insanı tarif ederken, onu iman eden, iman etmeyen, bir de iman etmediği halde inanmış gibi görünen olarak üç sınıfta ortaya koyuyor.
-
5 Sünni - Şii dünya itikadda da birdirler Köşe yazısıYeni Mesaj · 9 Nisan 2012Kaynakta geçen ifade:
Buyurdu ki: “İman Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in (sav) Allah’ın resulü (sav) olduğuna şahitlik etmek, onun Allah katından getirdiğini ikrar etmek ve bunu tasdik etmek dolayısı ile kalpte kökleşen inançtır.” (Usul-ü Kafi, c.2, sayfa 86) Yani Şia’nın batılda veya sapık olduğunu iddia etmek küfürdür.
-
6 Din Nedir? Müminin Vasıfları Nelerdir? Sohbet12 Ağustos 2022Kaynakta geçen ifade:
"İman nedir?" diye Peygamber aleyhisselama Hz. Cebrail sorduğu zaman, hepimizin bildiği Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe, hayrın ve şerrin Allah'tan olduğuna, hülasa iman şartı dediğimiz altı esasa, İmanmanın gerekliliğine işaretli cevabını veriyor.
-
7 İmam Cafer-i Sadık Kitapİmam Cafer Es-Sadık serisi · 3. Kısım · 15. Bölüm. Caferiliğin Temel EsaslarıKaynakta geçen ifade:
Kalben inandıktan sonra dille ikrar etmek veya en azından inkar etmemek, imanın peşinden bir takım dini ve dünyevi gerekleri getiren en asgari mertebesidir. İmam Rıza aleyhisselam, babalarından ve onlar da Hz. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemden o hazretin şöyle buyurduğunu nakletmektedir: İman kalpte tanımak, dille ikrar etmek ve uzuvlarla da amel etmekten ibarettir.
-
8 İman ve İnsan KitapKaynakta geçen ifade:
Davada bu iki unsur asıl rükünlerdir. Nitekim, "Andolsun ki Allah üçün üçüncüsüdür diyenler kâfir olmuşlardır. Oysa Allah ancak tek olan ilahtır. Lakırdılarından vazgeçmezlerse andolsun ki onlardan inkarcı olanlar elem verici bir azaba uğrayacaklardır." ayet-i kerimesi İslam'ın takdim ettiği iman dışındaki bütün şirk ve nifak dolu anlayışları reddeder. İmanın sıhhati için, şirkten, hurafelerden ve nifak unsurlarından ari kalması şart ve esastır.
-
9 İmanın derecesini ölçen mikyas Köşe yazısıYeni Mesaj · 8 Şubat 2022 · İman ciddi bir disiplindirKaynakta geçen ifade:
Müslüman; kanaat ehlidir, sabır ehlidir, şükür ehlidir, zikir ehlidir. Bütün bunlar, bizim imanımızın aksiyon haline gelmiş tarzı ve şeklidir diyebiliriz ki kendi hayatımızın, kendi geleceğimizin garantisidir. Kısaca iman, insanın hayatını ciddi manada disipline sokar.
-
10 Hikmetin Sırları KitapKaynakta geçen ifade:
Kur'an'da Müslüman tarif edilirken; kanaat ehlidir, sabır ehlidir, şükür ehlidir, zikir ehlidir. İstersin ki daha iyi, daha güzel yapayım, Allah'ı memnun edeyim istersin. Allah'ın memnuniyeti kullarının memnuniyetidir, onu sevenlerin memnuniyetidir, senin güzelliğe, iyiliğe, hayra koşmandır.
-
11 İman en büyük şereftir -2- Köşe yazısıYeni Mesaj · 6 Nisan 2022 · İnanmayan insanın haliKaynakta geçen ifade:
Zaten insanı insan eden değer de onun muhafaza ettiği akaididir, inancıdır. İnanmayan insan hayatı düz yaşayan insandır. Ruhaniyet, maneviyat, huşû, huzur, mutluluk, aşk, sevgi, saygı, muhabbet vardır.
-
12 İman Allah’a teslimiyettir Köşe yazısıYeni Mesaj · 10 Nisan 2023 · İnancımızın altı esası vardırKaynakta geçen ifade:
İman, işin özü, ibadet de sıfatıdır, rengidir, kokusudur. İbadetlerin insan hayatına tesirleri vardır. İbadet eden insanların bulunduğu toplum ile ibadet etmeyen insanların bulunduğu toplum arasındaki farklar vardır.
-
13 Rahmet ve bereket mevsimi Köşe yazısıYeni Mesaj · 6 Şubat 2022 · İbadet imanın ispatıdırKaynakta geçen ifade:
İmanın ispatı insanın yaptığı ibadetlerdir. Namaz kılıyor muyuz, Cenab-ı Hakkı zikrediyor muyuz, oruç tutuyor muyuz, zekât veriyor muyuz, fakiri-fukarayı koruyup gözetiyor muyuz? İşte bütün bunlar sâlih amellerdir ve imanımızın ispatıdır.
-
14 Haftanın Sohbeti - Ahiret İnancı ve İbadet Sohbet13 Aralık 1998Kaynakta geçen ifade:
Ortahisar Camii imamı, Allah rahmet eylesin, Nurettin hocamız Yahu dedi hocam, enteresan dedi, arkamda her zaman beş vakit namazını kılan yaşlı bir cemaatim. Beş vakit namazını kılan hoca, âlim, kabul ettiğimiz öyle ağabeylerimiz var ki bir gün sohbette, sadece ben de değilim. Böyle bir şey yoksa, inanıyorum bir iddia olur.
-
15 Sünnet KitapKaynakta geçen ifade:
Ahirete imanın insan psikolojisine, karakterine korkunç bir etkisi vardır. Yani ahirete iman, aynı zamanda toplum hayatının teminatıdır. Biz topluma sadece ahirete imanı nakşedebilsek, insanımızın Allah'a aşkı çok daha güçlü olacak.
-
16 İman Allah’a teslimiyettir Köşe yazısıYeni Mesaj · 10 Nisan 2023 · İbadet, imanın kal'asıdırKaynakta geçen ifade:
Dolayısıyla, "Benim dünya hayatımda ibadet etkili olmaz" diyebilir misin? Bu akaide sahip olan insan bütün hayatını dirlik ve düzenlik içinde sürdürür. "Yanlış yapmayayım. Haram işlemeyeyim" der.
-
17 İnandım diyen her insanın hedefi olmalıdır Köşe yazısıYeni Mesaj · 5 Kasım 2021Kaynakta geçen ifade:
Zira ahlaktaki zafiyet, zamanla ibadette zafiyete, ibadetteki zafiyet de imandaki zafiyete götürür ki, bu da insanın yaşayan ölü haline gelmesidir. Güzel ahlak, iman ve ibadetin de temel dinamiği ve teminatıdır.
-
18 İman en büyük şereftir -1- Köşe yazısıYeni Mesaj · 5 Nisan 2022Kaynakta geçen ifade:
Buna göre yani iman nokta-i nazarından insanlar üç sınıfa ayrılmaktadır. Üçüncüsü de iman etmediği halde iman etmiş tavrını ortaya koyan insandır ki bunun adı da münafıktır. İmanın en büyük alameti İmanın en büyük alameti kulların kalbinde taşıdığı Allah korkusudur.
-
19 İman en büyük şereftir -1- Köşe yazısıYeni Mesaj · 5 Nisan 2022 · İmanın en büyük alametiKaynakta geçen ifade:
Haram olan bir şeye yaklaştığı zaman ne derece pişmanlık duyuyor, ne derece irkiliyor, hesaba çekilmekten korkuyorsa, bu da onun imanının alamet ve işaretidir. "Onlar gayba inanırlar, namaz kılarlar..." (Bakara, 3) ayetinin ortaya koyduğu mantıkla olaya baktığımız zaman, "Ezan vakti ne zaman girecek? Namazımı ne zaman eda edeceğim?" düşüncesi, derdi insanın kalbini işgal ediyorsa biliniz ki o insan ahirete inanıyor demektir.
-
20 Ahiret İnancı ve Namaz Sohbet30 Temmuz 2022Kaynakta geçen ifade:
Esasen günümüzde kanaat-i şahsiyem o ki, aklı başında insanların dahi, unuttuğumuz tek şey, ölüm ve ondan sonra devam edecek olan ahiret hayatı. Tabii dinin birçok yönü olduğu gibi, insanı ahirete hazırlayan yönü olduğu gibi, Dünya hayatını da çok fevkalade bir tarzda tanzim eden, insanların menfaatine süren, önüne takdim eden bir tarafı da var.
-
21 Ahirete iman Allah’a imandır -2 Köşe yazısıYeni Mesaj · 30 Kasım 2021 · Devenin yaratılışındaki hikmetKaynakta geçen ifade:
Yürüdüğünüz toprak üzerinde bir karıncayı bile incitemezsiniz. Kısaca ahirete iman, aynı zamanda toplum hayatının teminatıdır. Ahiret inancının hayata yansımasıyla birlikte, gerek fert, gerek aile, gerek cemiyet ve insanlık olarak elde edeceklerimizin boyutları anlatılmayacak kadar çoktur.
-
22 İki kapılı bir han Köşe yazısıYeni Mesaj · 14 Nisan 2022 · Nefsin en fazla itiraz ettiği konuKaynakta geçen ifade:
Karıncayı bile incitemezsin Ahirete imanın insan psikolojisine, karakterine olağanüstü bir etkisi vardır. Yürüdüğümüztoprak üzerinde bir karıncayıbile incitmek istemeyiz. Kısaca, ahirete iman, aynı zamanda toplum hayatınında teminatıdır.
-
23 Ahiret İnancı ve Namaz Sohbet30 Temmuz 2022Kaynakta geçen ifade:
Yürüdüğünüz toprak üzerinde bir karıncayı bile incitmek istemezsiniz Ve yine düşünün ki yaptığın hiçbir şeyin hesabını vermeyeceksin. Yani ahirete iman aynı zamanda toplum hayatının teminatıdır. Efendim, sadece biz topluma ahirete imanı nakşedebilsek, onu gönlüne verebilsek, insanımız Allah'a olan aşkı çok daha ihya olacak, güçlü olacak.
Bu sayfa 12 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi.