İmam Hasan

İmam Hasan'ın hayatı, faziletleri ve Muaviye ile yaptığı barışın sebepleri nelerdir?

Cevap

Prof. Dr. Haydar Baş'ın kaynaklarına göre, cennet gençlerinin efendisi olarak takdim edilen İmam Hasan, babası Hz. Ali'nin şehadetinden sonra 18 gün içinde insanlar tarafından biat edilerek hilafet makamına getirilmiş ve bu zorlu dönemde sağlam karakterli bir imam olduğunu kanıtlamıştır¹²³. İmam Hasan, Muaviye ile yaptığı barış antlaşmasını Müslümanların canını korumak ve fitne ateşini söndürmek amacıyla gerçekleştirmiştir¹⁴².

İmam Hasan'ın Faziletleri ve Ordusundaki İhanetler

İmam Hasan, her gelişme karşısında daima memnun, güler yüzlü ve ruhunda en küçük bir sıkıntı veya pişmanlık hissetmeyen sağlam karakterli bir imam olarak anlatılmaktadır¹.
Kaynaklarda, İmam Hasan'ın 12 bin kişilik ordusundan 8 bin kişinin ayrıldığı, ordunun ve halkın vefasızlık göstererek onu yalnız bıraktığı ifade edilmektedir¹²⁵.
Ubeydullah bin Abbas'ın, Muaviye'nin yarı peşin ve kalanı Küfe'de ödenmek üzere vadettiği 1 milyon dirhem karşılığında yakınlarını alıp geceleyin Muaviye'nin karargâhına kaçtığı belirtilmektedir⁵.
Enbar'da konuşlanan ordunun komutanına Muaviye'nin 500 bin dirhem para ve bazı Şam ile Cezire kasabalarının valiliğini vadettiği, komutanın da bu teklifi kabul ederek 200'e yakın adamıyla Muaviye'nin safına geçtiği kaydedilmektedir⁵.
Murad kabilesinden görevlendirilen bir başka komutanın da aynı şekilde ihanet ettiği ve Küfe halkının gizlice Muaviye'ye mektuplar göndererek emrine girmeye hazır olduklarını bildirdiği aktarılmaktadır²⁵.

Muaviye'nin Entrikaları ve Suikast Girişimi

Muaviye, gizlice İmam Hasan'ın ordusuna adamlar göndererek Kays bin Sa'd'ın barış yaptığı ve Ubeydullah bin Abbas'ın kaçışından sonra komutaya geçen orduya İmam'ın barışı kabul ettiği yönünde yalan söylentiler yaymıştır¹.
Muaviye'nin gönderdiği elçiler Medain'deki karargâhın dışında halkın duyacağı şekilde İmam'ın barışı kabul ettiğini konuşmuş, bu durum orduyu sarsmış ve askerlerin ayaklanıp çadırını yağmalamasına neden olmuştur¹.
İkbal ettiği sırada pusuda bekleyen Cerrah bin Sinan el-Esedi adlı kişi tarafından bacağından okla yaralanan İmam Hasan, cerrahın sakalından tutup başını çevirerek boynunu kırmıştır¹.
Çok kan kaybeden ve yarası ağırlaşan İmam Hasan, Medain'e götürülmüş ve adamlarının etrafından ayrılıp kendisini yalnız bırakması nedeniyle barışı kabul etmek zorunda kalmıştır¹.
Muaviye'nin Hicri 41. yılın cemaziyel evvel ayının ortasında gerçekleşen antlaşmadan sonra minbere çıkarak namaz, zekat veya hac için değil, sırf hükmetmek ve işlerin yularını eline geçirmek için harp ettiğini açıkça söylediği aktarılmaktadır⁶.

Muaviye ile Yapılan Barışın Sebepleri ve Şartları

İmam Hasan, Beşir Hemedani'ye ve halka yaptığı açıklamalarda bu barıştan amacının taraftarlarını ölümden kurtarmak ve canlarını korumak olduğunu defalarca ifade etmiştir⁴.
İmam Hasan ile Muaviye arasında yapılan antlaşmaya göre; Muaviye'nin Allah'ın Kitabı ve Resulullah'ın sünnetine uyması, yerine bir halef tayin etmemesi, Hz. Ali ve evlatlarına minberlerden sövülmemesi şart koşulmuştur⁶.
Muaviye'nin mektubunda İmam Hasan'a kimsenin hükmetmeyeceği, senden habersiz iş tamamlanmayacağı ve görüşüne karşı çıkılmayacağı yönünde ayrıcalıklar vadettiği belirtilmektedir⁴.
İmam Hasan'ın ordusunun yenilmesi durumunda, Hz. Ali taraftarlarının yoğun olarak bulunduğu bölgelerde Muaviye'nin büyük bir katliam yapacağı ve bu kanın vebalinden İmam'ın sorumlu tutulacağı endişesi barışın diğer bir nedenidir⁷.
Bu barış antlaşmasının, İmam Hüseyin'in daha sonra gerçekleştireceği kıyam için gerekli ortamı ve zemin hazırladığı, Muaviye'nin icraatlarının halk tarafından anlaşılmasına imkan tanıdığı ifade edilmektedir⁷⁸.

Sonuç

İmam Hasan'ın Muaviye ile gerçekleştirdiği barış, yalnız bırakıldığı, ordusunun ihanetine uğradığı ve ağır yaralandığı zor şartlarda, ümmetin kanının dökülmesini önlemek ve fitne ateşini söndürmek amacıyla yapılmış stratejik bir adımdır¹⁷². Bu süreç, Ehl-i Beyt'in haklı mücadelesinin ve Emevi saltanatının karakterini tarihe kaydeden ibretlik bir dönüm noktası olmuştur⁷⁶².

Kaynaklar

1 İmam Hasan Kitap

2. Kısım

Kaynakta geçen ifade:
Öbür taraftan da Ubeydullah bin Abbas'ın kaçışından sonra Kays bin Sa'd'ın komutasına geçen orduya başka adamlar göndererek İmam'ın barışı kabul ettiğini ve kendisine olumlu cevap verdiğini yaydı.

YouTube'da 1 saat 26. dakikadan aç ↗
2 İmam Hasan dönemi bugüne ne kadar da benziyor Köşe yazısı

Yeni Mesaj · 10 Şubat 2016

Kaynakta geçen ifade:
Bu, cennet gençlerinin efendisi olarak takdim edilen İmam Hasan'ın 12 bin kişilik ordusundan 8 bin kişinin ayrılması demektir. Küfe halkı, gizlice Muaviye'ye gönderdiği mektuplarda emrine girmeye hazır olduklarını bildirmişlerdir. İmam Ali haklı davasında yalnız bırakılmıştır; İmam Hasan seçildiği hilafet makamını korumakta yalnız kalmıştır ve şehitlerin efendisi İmam Hüseyin, hakkı olan hilafeti savunmak için başlattığı kıyamda sadece 71 kişiyle ölüme gidecektir.

Yazının tamamını oku ↗
3 Hz. Zeynep ve Hz. Masume Kitap

3. Bölüm: Hz. Zeyneb'in dedesi, Hz. Ebu Talip

Kaynakta geçen ifade:
İnsanlar onun etrafını sardılar ve çok geçmeden yakaladılar ve Hz. Ali'nin huzuruna getirdiler. İmam Ali, son nefesini vermeden, Resulullah'ın önceden emrettiği vasiyeti yerine getirerek, kendisinden sonra Hz. Hasan'ı imam olarak açıkladı. Bu olay Hz. Ali'nin şehadetinden 18 gün sonra yaşanıyordu.

YouTube'da 1 saat 52. dakikadan aç ↗
4 İmam Hasan Kitap

2. Kısım

Kaynakta geçen ifade:
Kufe'deki Ehl-i Beyt taraftarlarının ileri gelenlerinden Beşir Hemedani'ye şunları söylemiştir: Bu barıştan sizi ölümden kurtarmaktan başka bir amacım yoktu." Bir başka konuşmasındaysa şunları söylemektedir: Ey millet! Doğrusu Allah... Sizi bizim ilkimizle, Hz. Ali ile hidayete erdirdi ve sonuncumuzla da canınızı korudu. Şimdi ben Muaviye ile barış kararı almışım. Ne bilelim? Belki de bu bir imtihan ve başka bir zaman için…

YouTube'da 3 saat 18. dakikadan aç ↗
5 İmam Hasan dönemi bugüne ne kadar da benziyor Köşe yazısı

Yeni Mesaj · 10 Şubat 2016

Kaynakta geçen ifade:
Muaviye, yolladığı mektupta yarısı peşin ve kalan kısmı da Küfe'de teslim edilmek üzere kendisinin yanında yer alması şartıyla Ubeydullah ibn-i Abbas'a 1 milyon dirhem vermeyi vaad etti. İhanetlerin birbirini izlediği İmam Hasan'ın ordusu Enbar denilen yerde konuşlanınca, Muaviye ordunun komutanına 500 bin dirhem para gönderdi. Komutan bu teklifi uygun görerek 200'e yakın adamı ile Muaviye'nin safına geçmedi mi?

Yazının tamamını oku ↗
6 Hz. Zeynep ve Hz. Masume Kitap

3. Bölüm: Hz. Zeyneb'in dedesi, Hz. Ebu Talip

Kaynakta geçen ifade:
Hz. Hasan, Allah'ın Kitabı ve Resulullah'ın sünnetine uyması, yerine bir halef tayin etmemesi, Hz. Ali ve evlatlarına minberlerden sövülmemesi gibi şartlar çerçevesinde Muaviye ile barış yaptı. Bu antlaşma Hicri 41. yılın cemaziyel evvel ayının ortasında gerçekleşti. Ben sırf hükmetmek ve işlerinizin yularını elime geçirmek için sizinle harp etmeye kalkıştım.

YouTube'da 1 saat 57. dakikadan aç ↗
7 İmam Hüseyin Kitap

1. Kısım · 6. Bölüm: İlk halifeler döneminde Hz. Hüseyin Hz

Kaynakta geçen ifade:
Bir diğer barış nedeni ise İmam Hasan aleyhisselamın ordusu Muaviye'nin ordusuna karşı yenilseydi zaten İmam Ali aleyhisselam taraftarlarının çoğunu kılıçtan geçirmiş olan Muaviye'nin İslam devleti içinde bu kişilerin yoğun olarak bulunduğu bölgelere yönelerek, Ali aleyhisselamın diğer taraftarlarını da yok etmesi beklenen bir neticeydi. İmam Hasan aleyhisselam, böyle bir akıbette dökülecek kanın vebalinden sorumlu tutulacaktı.

YouTube'da 4 saat 28. dakikadan aç ↗
8 İmam Hüseyin Kitap

1. Kısım · 6. Bölüm: İlk halifeler döneminde Hz. Hüseyin Hz

Kaynakta geçen ifade:
Böyle bir ortamda, Muaviye'nin yanlışlarının ve zalim idaresinin anlaşılması için zaman gerekiyordu. Yapılan barış anlaşması, hem Muaviye'nin icraatlarını anlamak ve hem de kıyam için taraftar toplamak için şarttı. Denilebilir ki İmam Hasan aleyhisselamın barış anlaşması İmam Hüseyin aleyhisselamın kıyamına zemin hazırlamıştır.

YouTube'da 4 saat 30. dakikadan aç ↗

Bu sayfa 12 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi.