Atatürk
Atatürk hakkında neler anlatılıyor?
Cevap
Türk milletinin merkezindeki insan olan Mustafa Kemal Atatürk, hem anne hem de baba tarafından Ehl-i Beyt soyundan gelen, yedi yaşında Kur'an'ı hatmedip sekiz yaşında hafız olmuş dindar bir liderdir1234. Hayatı boyunca tam bağımsızlık, milli egemenlik ve üniter devlet yapısını savunmuş, emperyalizme karşı büyük bir mücadele vermiştir356. Kendisi hakkında ortaya atılan "dinsiz" iddiaları ise İngiliz ve Yunan ajanlarının yürüttüğü karalama faaliyetlerinin bir ürünüdür789.
Soyu ve Ehl-i Beyt Bağı
Prof. Dr. Haydar Baş'ın köşe yazıları ve sohbetlerinde aktardığına göre, Mustafa Kemal Atatürk hem anne hem de baba tarafından Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin soyundan gelmektedir, yani seyyiddir12310. Babası Ali Rıza Efendi, İmam Rıza'nın soyundan gelmektedir ve ismi de İmam Rıza'ya hürmeten konulmuştur1111012. Ali Rıza Efendi, resmi evraklarda "Es Seyyid Ali Rıza Beğ" imzasını ve mührünü kullanmıştır2. Annesi Zübeyde Hanım ise "Molla Zübeyde" lakabıyla anılan, Bektaşî dergâhına bağlı dindar bir hanımdır11314. Zübeyde Hanım'ın ailesi Nakibü'l-Eşraf'tır, yani Peygamber sülalesindendir ve Selanik'te yüzlerce yıl nakibüleşraf kaymakamlığı yapmış "Selanikli Nakipzadeler" olarak bilinir121110. Zübeyde Hanım'ın büyük dedesi ise bir Osmanlı Şeyhülislamı olan Eş Şeyh Es Seyyid Feyzullah Efendi'dir2. Atatürk'ün baba soyu ise 1590'lı yıllardaki Molla Hasan'a kadar uzanır; onun oğlu Şeyh Ahmet (Kızıl Ahmet) lakabını Balkanlar'a Ehl-i Beyt mayasını taşıyan Sarı Saltuk'un halifelerinden Seyyid Kızıl Deli Sultan'dan almıştır2. Şeyh Ahmet'in torunlarından Mevlevi Şeyhi İbrahim Ethem'in oğlu Ali Rıza, Atatürk'ün babasıdır2.
Dini Hayatı, İnancı ve İbadetleri
Prof. Dr. Haydar Baş'ın belirttiği üzere, Atatürk fevkalade bir iman ehlidir; yedi yaşında Kur'an-ı Kerim'i hatmetmiş, sekiz yaşında ise hafız olmuştur113215. Yaz tatillerinde annesinin müridesi olduğu Bektaşi Şeyhi Rıfat Efendi'nin dergâhına giderek zikir halkalarına katılmış ve Allah'ı zikretmiştir13141617. Kendisini "Selanik Meydan Dedesi" olarak tanıtmış ve tasavvuftaki en büyük irşad makamı olan "kutbu'l-aktab" olarak nitelendirmiştir8. Ramazan orucunu tutan Atatürk, Kadir gecelerinde kız kardeşi Makbule'ye iftara gider, Cuma namazlarına katılır ve camilerde "Allah birdir, şanı büyüktür" diye başlayan hutbeler irat ederdi11318. Türkiye Cumhuriyeti'nde hutbe irat eden tek cumhurbaşkanıdır9. Dönemin en iyi Kur'an okuyucularından Yaşar Hafız'ı danışman olarak yanına almış, sadece Ramazan'da değil yılın her ayında karşılıklı mukabele yapmışlardır151219. Eskişehir'deki Mihalıççık Camii'ni kendi cebinden verdiği 5 bin lira ile yeniden yaptırmıştır113183. Ayrıca camilerde okunması için 51 farklı konuda (vatan müdafaası, namazın hikmeti vb.) adeta doktora tezi gibi hutbeler hazırlatmıştır20. İlk Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi'ye büyük hürmet göstermiş, "Müslümanlığın icabındandır ki, bir Müslüman din adamına saygı ve hürmet göstermek gerekir" demiştir13. Tren yolculuğu sırasında namaz kılan bir subayı şikayet eden milletvekilinin yüzüne tükürmüş ve bir daha aday yapmamıştır17. İslam dini ve Hz. Muhammed hakkında övgü dolu sözleri vardır; Hz. Muhammed'in izinden milyonların yürüdüğünü ve Bedir Savaşı zaferinin onun peygamberliğinin en büyük nişanesi olduğunu belirtmiştir319.
Milli Mücadele, Cumhuriyet'in Kuruluşu ve Devlet Adamlığı
Atatürk, Çanakkale Savaşı'nda cepheden yazdığı mektuplarda, bu savaşın ancak Allah'ın izni ve lütfuyla kazanılabileceğine olan inancını vurgulamıştır113317. İlk TBMM'yi Cuma günü dualarla ve hutbelerle açmıştır11318. Cumhuriyet'in temellerini Hacı Bektaş'ta atmıştır; milli mücadeleye başlamadan önce Hacı Bektaş postnişini Ahmet Çelebi ile görüşmüş, Cemalettin Çelebi'nin evinde 3 gün misafir kalarak yapılacakları planlamıştır1821. Lozan'da gayrimüslim-müslim ayrımını yapmış, nüfus mübadelesini gerçekleştirmiştir1183. 1927'deki CHP kurultayında Nutuk'u okumuş, milletine hesap vermeyi görev bilmiştir22. Savaş sırasında kendisine verilen paranın artan kısmını iade etmiş, kendisine hediye edilen evleri partiye bağışlamıştır22. Dış politikada tam bağımsızlık ve üniter devlet yapısını savunmuştur56. Sevr Antlaşması'nı Türk milleti için bir "idam kararnamesi" olarak nitelendirmiştir5. İngiltere Kralı Edward'ın Türkiye ziyaretini "tarihte ilk defa bir İngiliz Kralı Türkiye'ye geliyor, değerlendirmemiz gerekir" diyerek kabul etmiştir2324. İtalya lideri Mussolini'nin tehditlerine karşı Ege'de askeri manevra düzenlemiş, Ayvalık'ta halka hitap ederek "Gelsin de ona da ders verelim" demiştir24. 1937'de Filistin'e yönelik Haçlı saldırılarına karşı "Filistin'e el sürülmez" diyerek Avrupa'ya ihtar çekmiştir13183.
Hakkındaki İftiralar ve "İnönü'nün Atatürk'ü" Kavramı
Atatürk hayattayken (1930'larda) İngiliz ve Yunan ajanları tarafından "dinsiz" olduğu yalanı ortaya atılmıştır789. İngilizlerin amacı, Kemalist Cumhuriyet'in din ve Kürt düşmanı olduğu temasını işleyerek Musul'daki hedeflerine ulaşmaktır7. Attila İlhan'a göre, bugün toplumda bilinen ve dinsiz olarak gösterilmeye çalışılan Atatürk, gerçek dindar Atatürk ile alakası olmayan, İnönü tarafından ortaya konmuş hayali bir "İnönü'nün Atatürk'ü"dür25226. Atatürk'ün fikirlerinin Fransız İhtilali yazarlarından (Rousseau, Voltaire) veya Bolşevizm'den etkilendiği iddiaları da araştırılmadan empoze edilen yabancı kaynaklı yalanlardır726. Prof. Dr. Haydar Baş ve kadrosu, Atatürk ve annesi Molla Zübeyde hakkındaki bu iğrenç iftiralara karşı çıkmış ve tarihi gerçekleri savunmuştur227.
Kaynaklar
-
1 Atatürk'ü tanıtıyoruz Köşe yazısıYeni Mesaj · 8 Haziran 2017Kaynakta geçen ifade:
Annesi Zübeyde Hanım 'Molla Zübeyde' lakabı ile anılan, Bektaşî dergâhına bağlı bir hanımdı. Gazi'nin, camilerde 'Allah birdir, şanı büyüktür' diye başlayan ve Hz. Peygamber'e övgülerle devam eden hutbeleri vardır. Eskişehir'deki Mihalıççık Camii'ni, cebinden verdiği 5 bin lira ile tekrar yaptırmıştır.
-
2 Delilleriyle Atatürk'ün soyağacı Köşe yazısıYeni Mesaj · 15 Kasım 2014Kaynakta geçen ifade:
M. Ali Öz'ün Osmanlı arşivlerine göre hazırladığı "Gazi Mustafa Kemal'in Soykütüğü" isimli eserinde şunlar yazmaktadır: "Atatürk'ün soyu baba tarafından 1590'lı yıllardan itibaren soyuna ulaşılan Molla Hasan'a gitmektedir. Molla Hasan'ın oğlu Şeyh Ahmet, Kızıl Ahmet lakabıyla da bilinmektedir. Kızıl lakabı da Balkan coğrafyasına Ehl-i Beyt mayasını taşıyan Sarı Saltuk'un halifelerinden olan ve tahta kılıcıyla Edirne ve Dimetoka'nın fethini sağlayan Seyyid Kızıl…
-
3 10 Kasım, gerçek Atatürk'ü anlamak Köşe yazısıYeni Mesaj · 10 Kasım 2014Kaynakta geçen ifade:
Yedi yaşında Kur'an-ı Kerim'i hatmeden, 8 yaşında hafız olan; Eskişehir'deki Mihalıççık Camisini cebinden verdiği 5 bin lira ile tekrar yaptıran bir Atatürk bizim liderimizdir.Eğer gerçek Atatürk'ü tanır; Müslüman Türk milleti ile onun görüşlerini bugün de bağdaştırabilirsek, Kurtuluş Savaşı'nı kazanan kuva ruhu bizde tekrar canlanacaktır.
-
4 Gündem Özel Rusya ve Türkiye Ekonomisinin Değerlendirilmesi Siyasi Gündem Sohbet28 Aralık 2014Kaynakta geçen ifade:
Bir defa fitneyle, dedikoduyla merhum Mustafa Kemal Atatürk'ü bize tanıtmadılar. Türk milletinin merkezindeki insan da Mustafa Kemal Atatürk'tür. Milletin tek kurtuluşu, merhum Mustafa Kemal Atatürk'ü merkeze alarak etrafında...
-
5 Atatürk'ü tanıtıyoruz Köşe yazısıYeni Mesaj · 8 Haziran 2017Kaynakta geçen ifade:
Temsilciye şöyle der: "Eski Osmanlı İmparatorluğu'ndan yeni bir Türk devleti doğmuştur. Bunu tanımak gerekir. Bu yeni Türkiye her bağımsız devlet gibi haklarını tanıtacaktır. Sevr Antlaşması Türk milleti için öylesine uğursuz bir idam kararnamesidir ki, onun bir dost ağzından çıkmamasını dileriz." (Nutuk).
-
6 Kendimizi kandırmayalım Köşe yazısıYeni Mesaj · 18 Şubat 2013Kaynakta geçen ifade:
Sayın Davutoğlu, ''Birlikte Atatürk ve Venizelos'un 27 Ekim 1930'da Ankara Palas'ta çektirdikleri resmi ve burada bir arada bulunuşlarını andık."diyerek Atatürk den de bahsetmiştir. Atatürk’ün tam bağımsızlık üzerine kurulu, Cumhuriyete ve üniter devlete dayalı devlet yapısı, bu yapıyı kabul eden ve yok etmeye çalışmayanlar ile dostluk üzerine bina edilmiştir. Atatürk Kurtuluş Savaşı’nda Yunanlılarla, İtalyanlarla, İngilizlerle, Fransızlarla vatan topraklarını terk edene kadar…
-
7 Atatürk vatandır Köşe yazısıYeni Mesaj · 5 Eylül 2017Kaynakta geçen ifade:
Şunları kaleme alır: "İngilizler Musul'da hedeflerine ulaşmak için bir yandan Türkiye'deki ayrılıkçı hareketlere destek verirken, bir yandan Kemalist akımın yayılmasını engelleyecek önlemlere başvurmuşlardır. Yapılması gereken; Kemalist Cumhuriyetin hem din düşmanı, hem de Kürt düşmanı olduğu temasını ortaya atıp işlemektir." Buradan 'dinsiz Atatürk' yalanının henüz Ata hayatta iken, 1930'larda ortaya atıldığı görülür.
-
8 İcmal Gençlik Kampı'ndayız Köşe yazısıYeni Mesaj · 1 Ağustos 2017Kaynakta geçen ifade:
Araştırmalarımızın sonunda, Cumhuriyet döneminden itibaren, Ehl-i Beyt soyundan büyük bir zat olan Atatürk ile dindar millet arasını açmak için büyük oyunlar oynandığını, İngiliz ve Yunan ajanlarının halkın arasında dinsiz bir Atatürk anlattıklarını gördük.
-
9 Hoş Geldin Atatürk Kitap1. Kısım · ÖnsözKaynakta geçen ifade:
İngiliz ve Yunan ajanlar vasıtasıyla yayılan, "O dinsizdir, annesi ahlaksız bir kadındır" şeklindeki iğrenç iftiralar, bizim ortaya çıkardığımız belgeli ve yaşayan şahitlerin beyanlarından sonra hükmünü yitirmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı bizim gayretlerimize kayıtsız kalamayarak tek hutbe irad eden cumhurbaşkanının Atatürk olduğunu ifade etmeye başladı.
-
10 Cumhuriyet Bayramı Programı Sohbet28 Ekim 2023Kaynakta geçen ifade:
İmam Rıza'nın torunlarından, İmam Rıza'nın torunlarından olan Atatürk'ün babasının babası, Atatürk'ün babasının adını, İmam Rıza'yı çok sevdiği için adına Ali Rıza koyuyor. Babası Ali Rıza Efendi, İmam Ali'nin ve Hz. Fatıma'nın soyundan. Molla Zübeyde de Nakibü'l-Eşraf'tan Selanik'te.
-
11 Prof. Dr. Haydar Baş Gençlerle İcmal Gençlik Derneği - Ankara Sohbet20 Nisan 2017Kaynakta geçen ifade:
Babası Ali Rıza, İmam Rıza Hazretleri'nin torunlarından bir tanesidir. Babası İmam Rıza'nın adını oğlu Ali Rıza'ya koydurur. Yani İmam Ali Rıza'nın hürmetine oğluna Ali Rıza ismini koydu.
-
12 Bağımsız Türkiye Partisi İftar Programı Sohbet1 Ocak 2014Kaynakta geçen ifade:
İmam Rıza'ya o kadar aşıklar ki, bir çocuğumuz olsa da onun adına Ali Rıza koysak, İmam Rıza'nın adına. Onun ismine hürmeten de Atatürk'ün babasına dedesi Ali Rıza ismini koyuyor. Mukabele etmek suretiyle sadece Ramazan ayında değil, yılın her 12 ayında sevgili arkadaşlarım, merhum Mustafa Kemal Atatürk, Kur'an'ını, dinini yaşayan bir insan olarak önümüzde duruyor.
-
13 Yanlış tanıtılan Atatürk -2 Köşe yazısıYeni Mesaj · 19 Ekim 2021Kaynakta geçen ifade:
Mustafa Kemal Paşa yazın okul tatillerinde annesinin devam ettiğ dergâha gider Rıfat Efendi'nin dizinini dibinde halakayı zikirde Allah'ı zikrederdi. "Aman efendim biz eziliyoruz, lütfen bu şekilde davranmayın. Sizin huzurunuzda asıl bizim tazimde bulunmamız" diyen Diyanet İşleri Başkanı'na Atatürk, "Hayır, Müslümanlığın icabındandır ki, bir Müslüman din adamına saygı ve hürmet göstermek gerekir. Ben bunu yapıyorum" diye cevap verir.
-
14 17. Milli Kahramanlarımızı Anma Programı / Sakarya Sohbet5 Mayıs 2013Kaynakta geçen ifade:
Annesi Zübeyde Hanım, Molla Zübeyde, Bektaşi bir aileye mensup. Aynı zamanda Rıdvan Efendi denilen büyük Bektaşi şeyhinin müridesi. Annesinin dergahına yaz tatillerinde gittiğinde, O dergahta Rıfat Efendi'nin halkalarına girer, onlarla Allah'ı zikreder, "Hu" der, "Hak" der, "Allah" der, kan ter içerisinde kalır.
-
15 Yenimesaj Gazetesi İstanbul Milli Kahramanları Anma Programı Sohbet15 Eylül 2013Kaynakta geçen ifade:
Kendisi 7 yaşında Kur'an-ı Kerim'i okumasını öğrenmiş. Kur'an-ı Kerim'i 8 yaşında hıfz ediyor, hafız oluyor. Kendisine danışman olarak o günün şartlarında çok iyi bir Kur'an okuyucu, kari denir buna, kari olan Yaşar Hoca'yı alıyor, onunla beraber her Ramazan geldiğinde baştan sona kadar Kur'an'ı hatmediyorlar.
-
16 Milli Kahramanları Anma Programı Sohbet30 Ocak 2024Kaynakta geçen ifade:
Meşhur Rıfat Efendi Hazretleri'nin mürididir. Askeri okulda, Mustafa Kemal, yaz tatillerinde annesine gider, şeyhinin dergahında Allah'ı zikrederlerdi. Hakikaten Türkiye'nin çok iyi yetiştirdiği, yıllarını Fransa'da geçiren ama inanmış, duayen bir insan.
-
17 Milli Kahramanlarımızı Anma Programı Sohbet26 Ocak 2013Kaynakta geçen ifade:
Bakınız öyle hareketlerde bulunuyor ki, Çanakkale'de Allah'ın izni olmadan bu savaş kazanılmaz ve mutlaka Cenab-ı Hakk'ın lütfuyla, izniyle biz bu savaşı kazanacağız diyor ve kazanıyorlar. Bektaşi şeyhlerinden Rıfat Efendi Hazretleri'nin müridesi. Mustafa Kemal Paşa, yazın okul tatillerinde annesinin dergahına gider, Rıfat Efendi Hz.'nin dizinin dibinde, etrafına oturmuş, halka-i zikirde Allah'ı zikrederdi.
-
18 Atatürke sahip çıkmak Köşe yazısıYeni Mesaj · 10 Ocak 2013Kaynakta geçen ifade:
Salonu dolduran binlerce insanımız ile buluşmamızdan Türk milletinin tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin içinde bulunduğu tehlikeli süreçten bahsettiğimiz konuşmamızdan aklında sadece başörtülü ve sakallı kişilerin Atatürk'ü alkışlamasına olan şaşkınlığı kalmış.Biz, on yıllardır farklı başlıklar altında devlet-millet kaynaşmasını, Atatürk Türkiye'sindeki üniter devletin muhafazasını; Laz, Çerkez, Türk, Kürt bir olduğumuzu anlatıyoruz.Atatürk'ü de ilk defa ağzımıza almış değiliz.Onun dindar bir Müslüman olduğundan, başlattığı…
-
19 17. Milli Kahramanlarımızı Anma Programı / Sakarya Sohbet5 Mayıs 2013Kaynakta geçen ifade:
Ama Mustafa Kemal kendi döneminde, devrinde Yaşar Hafız'ı yanına danışman alıyor ve Kur'an'ı ezber okuyor, dinletiyor. Hz. Muhammed'in bir avuç imanlı Müslümanlarla mahşer gibi kalabalık ve alabildiğine zengin Kureyş ordusuna karşı Bedir Meydan Muharebesi'nde kazandığı zafer, fani insanların karı değildir. Onun peygamberliğinin en kuvvetli nişanesidir.
-
20 "10 Kasım" ve "Hoş Geldin Atatürk" Kitabı İmza Töreni Sohbet10 Kasım 2022Kaynakta geçen ifade:
Gusül abdestini bilmiyor vatandaş. Beş, Peygamberimizin ahlakı vesair elli bir tane ayrı ayrı konularda doktora tezi gibi hutbeler hazırlatmış. Ondan sonra vatandaş camiye giriyor, imam efendinin hutbesini dinliyor, irşat ediliyor, dışarıya çıkıyor.
-
21 Prof. Dr. Haydar Baş ile İcmal Gençlik Kampı - Afyonkarahisar Sohbet30 Temmuz 2017Kaynakta geçen ifade:
Evet arkadaşlar, Atatürk, Cumhuriyet'in temellerini Hacı Bektaş'ta attılar. Atatürk milli mücadeleye başlamadan önce Hacı Bektaş'a gelip Hacı Bektaş-ı Veli'nin postunda oturan Ahmet Çelebi'nin şahsıyla görüşüyor. Atatürk üç gün boyunca Hacı Bektaş'ta Cemalettin Çelebi'nin evinde misafir oluyor.
-
22 Temiz kimlik sahibi olmak Köşe yazısıYeni Mesaj · 24 Aralık 2013Kaynakta geçen ifade:
Kurtuluş Savaşı'nın Komutanı, konuşmasına, "?yıllardır süren eylemlerimizin ve yaptıklarımızın ulusumuza hesabını vermenin, görevim olduğu kanısındayım" cümleleri ile başlamıştır.Atatürk, 6 günde okuduğu uzun metninde, 'Büyük Taarruz'un anlatıldığı bölümü tamamlayınca, "Kurtuluş Savaşı sırasında kendisine verilen paranın nasıl harcandığını anlatmış ve artan paranın iade edildiğini söylemiştir.İkamet ettiği Çankaya'daki evini, Bursa, Trabzon, Erzurum, Antalya, Konya ve İzmir'de hediye edilen evlerini de partiye bağışlamıştır.Kurtuluşa ve…
-
23 Atatürk'ten öğrenilecek çok şey var Köşe yazısıYeni Mesaj · 14 Eylül 2017Kaynakta geçen ifade:
Atatürk'ün yanında bulunan bazı siyaset ve devlet adamları 'Niçin geliyor, gelmesine mani olsak mı, olmasak mı?' gibi bazı sözler söylemeye başladılar. Atatürk bunun üzerine, 'gelsin, tarihte ilk defa bir İngiliz Kralı Türkiye'ye geliyor, değerlendirmemiz gerekir' dedi ve ekledi: 'Daha dün denecek bir zaman evvel bizi yok etmek isteyen bir devletin kralı şimdi bizi ziyarete geliyor.
-
24 Atatürk'ten öğrenilecek çok şey var Köşe yazısıYeni Mesaj · 14 Eylül 2017Kaynakta geçen ifade:
"Atatürk'ün emrine girdikten sonra da Mussoli'ninin tehditleri devam etti. Atatürk bir cevap olsun diye Ege'de bir manevra tertip etti. Bu manevra Aydın ve İzmir taraflarında yapıldı. Manevrada ben de vardım. Manevralar bittikten sonra Atatürk, İzmir'den Çanakkale'ye kara yolu ile gitmek istedi. O vakit İzmir Valisi olan Kazım Paşa ve diğer yetkililer 'Paşam gidemezsiniz, ileride bataklık vardır' dediler. Paşa başlangıcından itibaren…
-
25 Hoş Geldin Atatürk Kitap2. Kısım · 8. Bölüm. Dualarla açılan Büyük Millet Meclisi. Ankara günleri. Telgraf diplomasisiKaynakta geçen ifade:
Kalben ben bunu kabul etmiyorum diye haber gönderdiğimde o da bu fikrimi tasdik ederek Bugün bilinen Atatürk İnönü'nün Atatürk'üdür demişti. Yine Atatürk konusundan bahsederken, Atatürk'ün gerçek bir Müslüman olduğunu ifade ederek, "Bugün gösterilmeye çalışılan dinsiz Atatürk, İnönü tarafından ortaya konmuş hayali bir kişidir. İnönü'nün dinsiz Atatürk'üyle gerçek dindar Atatürk'ün uzaktan yakından bir alakası yoktur" demişti.
-
26 Atatürk vatandır Köşe yazısıYeni Mesaj · 5 Eylül 2017Kaynakta geçen ifade:
Mustafa Kemal hakkındaki eserlerin çoğunda Fransız Devrimi'nden ya da Bolşeviklikten etkilendiği yazarken, sizce bu yazarlar araştırma yapmadan özellikle yabancı kalemlerden alıntı ifadelerle Mustafa Kemal Atatürk'ün mantığından uzak şeyleri Türk milletine ve de Türk gençliğine empoze etmiş olmuyorlar mı? Rahmetli Attila İlhan, "İnönü'nün Atatürk'ü" demekle bunları kast etmemiş miydi?
-
27 "10 Kasım" ve "Hoş Geldin Atatürk" Kitabı İmza Töreni Sohbet10 Kasım 2022Kaynakta geçen ifade:
Bu sefer Molla Zübeyde Hanım'ın aleyhinde konuşulmaya başlandı. Molla Zübeyde'nin resmine baktım. Molla Zübeyde'yle benim anamın bir farkı yok.
Bu sayfa 10 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi.